Argentijnse Tango

Wat is tango? Ontstaan en een beetje geschiedenis.

Argentijnse Tango is ruim honderd jaar geleden ontstaan in Buenos Aires en Montevideo. Arme immigranten maakten muziek, en muziektradities uit Italië, Spanje en Oost Europa vermengden zich met inheemse Zuid Amerikaanse muziek. Nadat de bandoneon, dat weemoedig klinkende instrument dat oorspronkelijk bedoeld was als draagbaar kerkorgel, als vast instrument was opgenomen in de tango muziek ontstond langzamerhand de weemoedige sensuele muziek die tango werd genoemd. Mensen begonnen daarop te dansen. In een maatschappij met meer mannen dan vrouwen was de tango een belangrijk middel om toch nog eens een vrouw in je armen te hebben. Mannen oefenden samen, zodat ze als ze dan “in het echt” dansten, een goede indruk op hun danspartners maakten. Ontstaan in de volkswijken en sloppenwijken mocht de tango zich steeds meer verheugen in belangstelling van de gegoede klassen. Maar de echte populariteit van de tango kon pas ontstaan toen er een toernee door Europa was georganiseerd voor een paar orkesten en dansers. De tango werd in de jaren 1915 1920 enorm populair in veel Europese hoofdsteden. Deze dans voor twee werd veel dichter bij elkaar gedanst dat\n de andere dansen uit die tijd – o la la! Uit de tango zoals die klonk in die tijd en zoals die werd gedanst in die tijd is de ballrooom-tango ontstaan, de tango die nu op de dansscholen en in Dancing With The Stars wordt gedanst.

In de hoogtijdagen van de tango, zo in de jaren 1930 -1950, dansten in Buenos Aires op, een willekeurige zaterdagavond duizenden mensen de tango in clubs en voetbalstadions. En er speelden heel wat orkesten, elk met hun eigen stijl. Tango is wat dat betreft echt een volksdans, maar dan een volksdans uit de grote stad…

Met de opkomst van de jukebox en de Engelse en Amerikaanse rock n roll en popmuziek werd de tango minder populair. Orkesten waren immers niet meer nodig, en die Amerikaanse muziek was veel opwindender… Bovendien vaardigde de Argentijnse regering allerlei samenscholingsverboden uit, en raakte daarnaast de tango “besmet” met allerlei politieke idealen en opvattingen.

Door de muziek van Astor Piazzolla, concertmuziek, helemaal niet bedoeld om op te dansen, ontstond er nieuwe aandacht voor de tango en voor de “roots” van deze muziek. Daarnaast maakten veel Argentijnse vluchtelingen, bijvoorbeeld in Parijs, de tango tot een hernieuwde manier om de banden met hun vaderland vast te houden. Ze combineerden tango bijvoorbeeld met jazz en dat leverde prachtige muziek op. Dat, alsmede een algemene bredere belangstelling voor allerlei soorten niet-westerse muziek, gecombineerd met een paar prachtige Broadway - dansshows met veel spektakelshow-werk, wakkerde de belangstelling over de hele wereld voor de tango als dansvorm weer aan. Inmiddels dansen miljoenen mensen over de hele wereld de tango, van Kaapstad tot Helsinki en van Tokio tot New York en Istanbul. In Nederland wordt ook veel gedanst – je moet de plekken even weten maar dan kun je elke avond uit dansen als je wilt. In de muziek zijn er spannende combinaties aan het ontstaan met allerlei lounge en electronische invloeden, zoals Gotan Project. Ook de muziek blijft zich vernieuwen.

Het spel van de tango

Wat maakt die tango nu zo mooi en fascinerend? De dans is in principe helemaal geïmproviseerd. Dat kan alleen als de leider en de volger erg geconcentreerd op elkaar zijn – dat geeft al een deel van de verklaring voor de sensualiteit waarmee de tango is omringd. Gerichtheid op elkaar. Elke pas kan er immers iets anders gebeuren, als je geen vaste patronen hebt om te volgen. Daarnaast zijn de passen van de leider en de volger niet symmetrisch – hij doet heel iets anders dan zij, waardoor er vaak een spannend en onnavolgbaar spel tussen de vier benen van het paar ontstaat. Je danst dicht bij elkaar, en de rollen van beide danspartners zijn volstrekt gelijkwaardig maar heel anders. Niks geen polder-model, overleggen waar we nu weer als volgende pas eens heen zullen gaan. Nee, de leider geeft aan wat de bedoeling is en de volger gaat. Dat is een vorm van communiceren en relatie tot elkaar leggen die we in het gewone dagelijkse leven niet zo toepassen. Maar die daarom wel spannend en leuk is, een andere manier van communiceren dan je gewend bent, andere talenten die je kunt aanboren. Binnen het kader dat de dans geeft – de danshouding, de relatie van de danspartners (in technische zin – wie volgt? Wie leidt?),, de muziek, de ruimte op de dansvloer, kun je doen wat je wilt, in principe. Er zijn geen vaste passen combinaties, dus elke tango is uniek en ontstaat ter plekke. Zo kun je tango vergelijken met een taal – een taal zonder woorden maar met heel rijke uitdrukkingsvormen. De dans die je maakt is een gesprek dat je voert.

Overigens is er ook een heleboel gechoreografeerde tango. Dat is vaak de tango die je op het podium gedanst ziet worden. Met heel veel spectaculair benen werk, en super snel. Indrukwekkend, en soms mist het daardoor iets van de intimiteit die je kunt voelen als je zelf een tango ter plekke danst en “ontwerpt”.

In de lessen spelen we met de geïmproviseerde vorm van de tango – de tango-de-salon. We hebben als basis samen lopen, gaan in op de rol van leider en volger, en nemen je mee letterlijk telkens een stapje verder. Ik vergelijk tango wel eens met lego. Met een paar bouwsteentjes kun je al wat maken en dan krijg je er weer een steentje bij en weer één en weer één en al doende bouw je telkens andere tangokastelen.

Uit het voorgaande blijkt al dat je tango met zijn tweeën danst. Tango wordt vaak gedanst door een man en een vrouw, maar eigenlijk moet je zeggen dat tango wordt gedanst door een leider en een volger. Rol en sexe kun je prima uit elkaar halen…. Iedereen die bereid is de dialoog aan te gaan en zich te laten verleiden door het spannende maar moeilijke spel dat tango heet kan hem in principe leren. Tegelijk is tango niet altijd makkelijk. Het systeem is makkelijk uit te leggen, maar het moet echt in je lijf zakken. Als je de passen weet dan begint het eigenlijk pas echt.. Tango vraagt concentratie, en laat zich niet altijd makkelijk veroveren.. maar tango fascineert, is mooi, de muziek is prachtig, en t is een prachtige maner van een gesprek voeren met een danspartner.